Na Narodowe Święto Niepodległości

Litania Narodu Polskiego

(do prywatnego odmawiania)

uwspółcześniona 22 sierpnia 2014 r. w liturgiczne wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Królowej i opatrzona imprimatur 26 sierpnia 2014 r. w uroczystość Matki Bożej Częstochowskiej

Kyrie eleison, Chryste eleison, Kyrie eleison

Chryste, usłysz nas, Chryste, wysłuchaj nas

Ojcze z nieba, Boże – zmiłuj się nad nami

Synu, Odkupicielu świata, Boże – zmiłuj się nad nami

Duchu Święty, Boże – zmiłuj się nad nami

Święta Trójco, jedyny Boże – zmiłuj się nad nami

Nad Polską, Ojczyzną naszą – zmiłuj się, Panie

Nad narodem męczenników – zmiłuj się, Panie

Nad ludem zawsze wiernym Tobie – zmiłuj się, Panie

Jezu nieskończenie miłosierny – zmiłuj się nad nami

Jezu nieskończenie mocny – zmiłuj się nad nami

Jezu, Nadziejo nasza – zmiłuj się nad nami

Maryjo Bogarodzico, Królowo Polski – módl się za nami

Święty Stanisławie, ojcze Ojczyzny – módl się za nami

Święty Wojciechu, patronie Polski –

Święty Andrzeju Bobolo patronie Polski, wielki męczenniku autorze ślubów lwowskich Jana Kazimierza -

Święci pierwsi męczennicy Polski: Benedykcie, Janie, Mateuszu, Izaaku i Krystynie -

Święty Brunonie, apostole ziem polskich -

Święci Andrzeju Świeradzie i Benedykcie -

Święty Ottonie, apostole Pomorza -

Świeci Cyrylu i Metody, apostołowie Słowian -

Święty Kazimierzu, patronie Litwy -

Święty Jozafacie, patronie Rusi -

Święty Wacławie, patronie katedry wawelskiej -

Święty Florianie, patronie Krakowa -

Święty Jacku Odrowążu, apostole Rusi -

Święta Jadwigo, Królowo, Matko Narodów -

Święta Kingo, patronko Polski i Litwy oraz górników -

Święta Jadwigo, patronko Śląska -

Święty Janie z Dukli, patronie rycerstwa polskiego -

Święty Janie z Kęt, patronie profesorów i studentów -

Święty Melchiorze Grodziecki, męczenniku z Koszyc -

Święty Janie Sarkandrze, obrońco tajemnicy spowiedzi -

Święty Szymonie z Lipnicy, kaznodziejo prawdy -

Święty Stanisławie Kaźmierczyku, duszpasterzu krakowski -

Święty Stanisławie Kostko, patronie młodzieży -

Święty Rafale Kalinowski, patronie Sybiraków -

Święty Bracie Albercie, opiekunie biedoty krakowskiej -

Święty Maksymilianie Kolbe, apostole Niepokalanej, męczenniku z Auschwitz -

Święta Tereso Benedykto od Krzyża (Edyto Stein), pochodząca z piastowskiej ziemi wrocławianko, męczennico nazizmu i współpatronko Europy -

Święta Faustyno Kowalska, apostołko Bożego Miłosierdzia -

Święta Urszulo Ledóchowska, apostołko służby Bożej -

Święty Józefie Sebastianie Pelczarze, pasterzu Kościoła przemyskiego, obrońco Kościoła przed masonerią -

Święty Józefie Bilczewski, bogaty wiedzą i świętością -

Święty Zygmuncie Gorazdowski, lwowski apostole Bożego Miłosierdzia -

Święty Zygmuncie Szczęsny Feliński, obrońco praw narodu, niecofający się przed więzieniem -

Święty Janie Pawle II, Mojżeszu przełomu tysiącleci, wielki Papieżu z rodu Polaków -

Wszyscy święci i święte Kościoła -

Błogosławiony Bogumile, patronie archidiecezji gnieźnieńskiej -

Błogosławiony Wincenty Kadłubku, dziejopisarzu Polski -

Błogosławiony Czesławie, patronie Wrocławia -

Błogosławiona Bronisławo, patronko Śląska Opolskiego -

Błogosławiony Sadoku wraz z czterdziestoma ośmioma męczennikami sandomierskimi -

Błogosławiona Salomeo, wdowo i klarysko, księżno halicka -

Błogosławiona Jolanto, patronko Gniezna -

Błogosławiona Doroto z Mątowów, patronko Prus -

Błogosławiony Jakubie Strzemię, patronie Lwowa -

Błogosławiony Władysławie z Gielniowa, patronie Warszawy -

Błogosławiona Regino Protmann, adorująca Chrystusa w Najświętszym Sakramencie -

Błogosławiony Rafale Chyliński, patronie ubogich i chorych -

Błogosławiony Edmundzie Bojanowski, świecki apostole ludu -

Błogosławiony Wincenty Lewoniuku wraz z dwunastoma męczennikami unickimi z Pratulina -

Błogosławiona Angelo Truszkowska, patronko doskonałego posłuszeństwa Bogu -

Błogosławiona Kolumbo Gabriel, apostołko heroicznej posługi miłości -

Błogosławiona Franciszko Siedliska, apostołko życia w szkole Najświętszej Rodziny z Nazaretu -

Błogosławiona Marcelino Darowska, apostołko Bożej obecności w działaniu -

Błogosławiona Karolino Kózkówno, dziewico i męczennico -

Błogosławiony Wacławie Honoracie Koźmiński, troskliwy opiekunie powołań zakonnych -

Błogosławiona Anielo Salawo, tercjarko franciszkańska -

Błogosławiona Tereso Ledóchowska, matko Afrykanów -

Błogosławiona Bernardyno Jabłońska, patronko ludzi opuszczonych i nieszczęśliwych -

Błogosławiona Mario Karłowska, apostołko zagubionych moralnie -

Błogosławiony Jerzy Matulewiczu, niestrudzony sługo Kościoła -

Błogosławiony Michale Kozalu, męczenniku obozów koncentracyjnych -

Błogosławiona Bolesławo Lament, apostołko wśród prawosławnych -

Błogosławiony Stefanie Frelichowski, duszpasterzu więźniów w obozach koncentracyjnych -

Błogosławieni Antoni Julianie Nowowiejski, Henryku Kaczorowski, Anicecie Kopliński, Marianno Biernacka i pozostali sto czterej błogosławieni męczennicy, świadkowie wiary z czasów II wojny światowej -

Błogosławiona Stello Mardosewicz ze swymi współsiostrami, męczennicami z Nowogródka, które ofiarowałyście swe życie za ojców rodzin -

Błogosławiony Janie Wojciechu Balicki, opiekunie upadłych niewiast -

Błogosławiony Janie Beyzymie, apostole wśród trędowatych na Madagaskarze -

Błogosławiona Sancjo Janino Szymkowiak, świadomie dążąca do świętości -

Błogosławieni Jozafacie Kocyłowski i Grzegorzu Łakoto, grekokatoliccy biskupi z Przemyśla, męczennicy sowieckiego komunizmu -

Błogosławiony Ignacy Kłopotowski, apostole słowa drukowanego -

Błogosławiony Bronisławie Markiewiczu, apostole trzeźwości -

Błogosławiony Władysławie Findyszu, gorliwy duszpasterzu, pierwszy wyniesiony na ołtarze męczenniku komunizmu w Polsce -

Błogosławiony Stanisławie Papczyński, obrońco życia poczętego -

Błogosławiona Mario Merkert, apostołko miłosierdzia na Śląsku -

Błogosławiona Celino Borzęcka, opiekunko ludu wiejskiego i powstańców -

Błogosławiona Marto Wiecka, ofiaro heroicznej miłości bliźniego -

Błogosławiony Michale Sopoćko, duchowy kierowniku św. Faustyny Kowalskiej -

Błogosławiony Jerzy Popiełuszko, opiekunie prześladowanych robotników, apostole „Solidarności”, męczenniku bezbożnego komunizmu -

Błogosławiona Zofio Czeska, prekursorko szkolnictwa dla młodzieży żeńskiej -

Błogosławiona Małgorzato Łucjo Szewczyk, posługująca chorym i opuszczonym -

Błogosławiony Gerardzie Hirschfelderze z ziemi kłodzkiej, męczenniku hitlerowskiego totalitaryzmu -

Błogosławiona Mario Tereso od św. Józefa (Tauscher van den Bosch) rodem z ziemi Piastów -

Od długiej, ciężkiej pokuty dziejowej – wybaw nas, Panie

Od kajdan niewoli -

Od godziny zwątpienia -

Od podszeptów zdrady -

Od gnuśności naszej -

Od ducha niezgody -

Od nienawiści i złości -

Od wszelkiej złej woli -

Od śmierci wiecznej -

Winy królów naszych – przebacz, o Panie

Winy magnatów naszych -

Winy szlachty naszej -

Winy rządzących krajem -

Winy kierujących ludem -

Winy pasterzy naszych -

Winy ludu naszego -

Winy ojców i matek naszych -

Winy braci i sióstr naszych -

Winy całego Narodu Polskiego -

Głos krwi męczenników naszych – usłysz, o Panie

Głos krwi żołnierzy naszych -

Brzęk pękających kajdan naszych -

Płacz matek i żon -

Płacz wdów i sierot -

Płacz dzieci katowanych za polski pacierz -

Łzy przesiedleńców i wygnanych z Ojczyzny -

Łzy rolników pozbawionych swej ziemi -

Wołanie krzywdzonego roboczego ludu -

Cierpienia i trudy gnębionego w czasach wojen Narodu -

Jęki z więzień, obozów koncentracyjnych i łagrów -

Jęki konających robotników Poznania, Wybrzeża, Radomia i kopalni „Wujek” -

Wiarę w Ciebie i ufność w nas samych – daj nam, o Panie

Nadzieję na zwycięstwo dobrej sprawy -

Miłość Polski, Ojczyzny naszej -

Męstwo, mądrość, łagodność i solidarność -

Wolność, chwałę, szczęście i pokój -

Służbę w świętej sprawie Twojej na ziemi -

Wszystkie dary Ducha Świętego -

Przez Narodzenie Twoje – bohatera wielkiego wzbudź nam, o Panie

Przez Najświętsze Życie Twoje – żyć dobrze naucz nas, o Panie

Przez Krzyż i Mękę Twoją – cierpienia nasze daj mężnie znosić, o Panie

Przez Zmartwychwstanie Twoje – z ciemności grzechu wskrześ nas, o Panie

Przez Wniebowstąpienie Twoje – Ojczyznę wielką, wolną i szczęśliwą daj nam, o Panie

Przez Ducha Świętego Zesłanie – ducha dobrego daj nam, o Panie

Przez Miłosierdzie Twoje – ducha i tradycję Narodu daj nam zachować, o Panie

Przez Bogurodzicę Ojca Świętego i naszych pasterzy – na długie lata zachowaj nam, o Panie

Przez Anioła – Opiekuna Polski – bezpieczne bytowanie Ojczyzny, daj nam, o Panie

Przez czystą św. Jadwigi Królowej ofiarę – w jedności i suwerenności naszą Polskę zachowaj, o Panie

Przez cnoty wielkich Ojców naszych – na Twe błogosławieństwo daj nam zasłużyć, o Panie

Boże Piastów i Jagiellonów – nie opuszczaj nas, o Panie

Boże Sobieskiego i Kościuszki – nie opuszczaj nas, o Panie

Boże ojca Kordeckiego, księdza Skargi i św. ojca Kolbego – nie opuszczaj nas, o Panie

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – przepuść nam, Panie

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – wysłuchaj nas, Panie

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – zmiłuj się nad nami

Módlmy się:

Boże Wszechmogący, Panie zastępów, padamy do stóp Twoich w dziękczynieniu, że przez wieki otaczałeś nas swą przemożną opieką. Dziękujemy Ci, że Ojców naszych wyprowadziłeś z rąk ciemiężców, najeźdźców i nieprzyjaciół. Błogosławimy Cię za to, że po latach niewoli obdarzałeś nas na nowo wolnością i pokojem.

W obecnych czasach, kiedy tyle sił potrzeba naszemu Narodowi, aby zachować wolność i suwerenność, prosimy Cię, Boże, napełnij nas mocą Twojego Ducha. Uspokój serca, dodaj ufności w Twoją miłość, oświeć zaćmione umysły naszych braci. Wzbudź w Narodzie chęć do cierpliwej walki o zachowanie pokoju i wolności. Spraw, byśmy stali się zdolni własnymi rękami i wzajemną solidarnością w służbie Twojego Krzyża zachować Twoje Królestwo w nas, w naszych rodzinach, w naszym narodzie, jak za czasów naszych Praojców. Wybaw nas od głodu, nędzy i wojny. Obdarz nas chlebem. Błogosław naszej pracy. Panie miłosierny, Panie sprawiedliwy, Panie wszechmocny.

Boże Ojcze, niech Duch Święty zmienia oblicze naszej ziemi i umacnia Twój lud. Daj nam, o Panie, abyśmy po przyjęciu w pokorze „bierzmowania dziejów”, udzielonego Narodowi przez św. Jana Pawła II w 1979 roku, Twego Ducha nigdy nie zasmucali, a przez zawierzenie Maryi, Matce Kościoła i Królowej Polski, pozostali zawsze wierni Chrystusowi, Kościołowi i Ojczyźnie.

Amen.

Wypominki

(moim umarłym)

Dawno temu napisana notka, niestety często uzupełniana...

Jesień.

Mgła, wiatr, deszcz i chłód.

Motyle stały się przezroczyste.

Klucze odlatujących ptaków tną ciemne niebo.

Spadają ostatnie jabłka. Lecą liście. Schną. Zwijają się, skrapiane nocną wilgocią.

Zwierzęta giną znienacka. Na pewno nie zdążyły przygotować się na tę chwilę.

Odchodzą, znikają ludzie. Czasem piszą ostatnie listy.

Jesień.

Pora umierania.

Przygotowywanie miejsca.

***

Ze skrzynki na listy wyjmuję białą kopertę. Fioletowe litery układają się na niej w nabożną sentencję. Na kopercie krzyż, świeca, lilie – w naszym kodzie kulturowym to atrybuty śmierci. Biały, czarny, fioletowy – w różnych religiach i kulturach – kolory żałoby. W kopercie list od ojców werbistów – misjonarzy Słowa Bożego, a w nim przypomnienie o chrześcijańskim obowiązku modlitwy za zmarłych. Oprócz listu koperta zwrotna wraz z kartką, na której mogę umieścić imiona moich bliskich zmarłych i polecić ich dusze modlitwie zgromadzenia.

Wypominki to dawny polski obyczaj związany z Dniem Zadusznym, kiedy kapłani „wypominają” imiona zmarłych wyczytując je z takich właśnie kartek, wraz z wiernymi modląc się za ich dusze. Składam więc moje wypominki, małe epitafia ku pamięci tych, których znałam i kochałam, którzy odeszli, gdy ja żyłam tutaj, w mojej drugiej ojczyźnie.

Wołam ich po imieniu zanim pamięć o nich ściemnieje i zniknie. Zanim zniknę i ja.

***

Mama

pamięci Mamy

[pory roku: zima]

po lutym niebie wspina się siwy dym

kuropatwy pośpiesznie dziergają wzorek

w świeżym śniegu za płotem

trop prowadzi daleko

szare oczy patrzą uważnie

ciepłe ręce

podają mleko z masłem i miodem

grzeją zmarzniętą buzię i nos

- Znów nie zapięłaś czapeczki, Lilu

….wspomnienia

chylą się ku wieczorowi

Kazik

Zima. Noc. Szeregowce na osiedlu za miastem śpią, śpi moja siostra, śpią dzieci. Mroźną nocą krążymy ze szwagrem wąskimi uliczkami w nadziei, że tym sposobem z naszych głów szybciej wyparuje nadmiar alkoholu. Milczymy, wsłuchując się w melodię śniegu pod butami. Zadzieramy nosy wysoko w niebo, wraz z mroźnym powietrzem wchłaniamy zapach jasnej, pogodnej nocy. Szukamy znanych gwiazdozbiorów. Rozmawiamy. O długach, o pierwszej Solidarności, o dzieciach, o niczym. O śmierci.

Opowiadał o swoich rodzicach i rodzeństwie, ale przede wszystkim o nie tak dawno zmarłej mamie. Mówił o niej z miłością, szacunkiem i oddaniem. W prostych słowach opowiedział o jej śmierci. Nagle przystanął i ściszonym głosem powiedział, że on też umrze tak jak matka – nagle. I że będzie miał wtedy tyle lat, co ona.

Struchlałam. Drugi raz ktoś wobec mnie przepowiedział swą śmierć tak spokojnie i z niezmąconą pewnością. Ta pierwsza, sprzed lat, spełniła się tragicznie i szybko.

Kazik nie zdążył się z nikim pożegnać.

Zbiera moja siostra-wdowa mozolnie swą popękaną codzienność, dopasowuje, próbuje zapełnić wyrwę... Wydaje się silna, ale wystarczy niechcąco trącić schowane gdzieś myśli i obrazy i wszystko, co z takim trudem posklejała, znowu się rozsypuje.

 

Benek

oświadczenie woli

[pamięci Benka]

Napisz: nim przyjdę jako Sędzia sprawiedliwy,

otwieram wpierw na oścież drzwi miłosierdzia Mojego.

Kto nie chce przejść przez drzwi miłosierdzia,

ten musi przejść przez drzwi sprawiedliwości Mojej...

[św. Faustyna, Dz. 1146.]

 

z suchych warg

po bezlitosnym wzgórzu poduszki

przez bęben brzucha

na który patrzył ze stroskanym zdziwieniem

w od teraz niepotrzebne ręce pielęgniarki

zsunął się szept cichszy niż wiatr

za oknem hospicjum

...mnie już nie ma ...umarłem w sobotę...

Jarek

Nie jest łatwo pisać o tej śmierci, bo trudno pojąć to, co niepojęte, dostąpić tego, co niedostępne, zrozumieć, co wymyka się pojmowaniu.

Stchórzyłam przed rozpaczą mojej siostry, nieszczęsnej matki, która nie potrafi płakać, wyłgałam się od odpowiedzi, choć obie wiemy, że katechizm Kościoła Katolickiego jest jednoznaczny, niepozostawiający wątpliwości i miejsca na pytania.

Jarek zaplanował swoje ostatnie dni. Napisał ostatni list. W telefonie komórkowym zamiast jego głosu brzmiała piosenka:

Nieużyty frak, dziurawy płaszcz, znoszony but.

Zapomniany szal zaszył się w kąt niemodny już.

Każda rzecz o czymś śni odstawiona.

Jeszcze chce modna być zanim cicho skona. 

I dopiero, gdy zawoła Bóg,

to pożegnam wszystkie te rzeczy i znów

pójdę boso. 

Zamkną za mną drzwi.

Nie zabiorę nic.

Jego śmierć sparaliżowała nas. Zdumieliśmy się, że tak nas przechytrzył. Niedowierzaliśmy, że tak się zamaskował, że aż tak dobrze potrafił ukrywać swą bezradność i samotność. Że tak dobrze udawał, grał rolę. Że byliśmy zbyt zajęci sobą, zbyt nieostrożni, nie dość czujni. Pozostaliśmy każdy z własnymi wyrzutami i przerażającą pewnością, że nigdy ich z siebie nie strząśniemy.

Janka

Miejski fotograf utrwalił na zdjęciu sześcioletnią uśmiechniętą dziewczynkę w nowiutkiej sukience. To ja. Sukienkę uszyła Janka, moja najstarsza siostra. Była między nami różnica pokolenia. Jako dziecko często spędzałam u niej lato. Kiedyś zawołałam na nią „ciociu”. Obruszyła się, a ja nie rozumiałam, że ktoś, kto „chodzi do pracy”, ma męża i starszych ode mnie synów, dla których jestem ciocią, może być moją siostrą.

Janka była mądra, otwarta, umiała słuchać. Kiedy dorosłam, opowiadałyśmy sobie każda o swoim, tak odległym w czasie, dzieciństwie, rozmawiałyśmy o rodzicach, których pamiętałyśmy przecież inaczej, o marzeniach i planach – tych urzeczywistnionych, tych nieosiągalnych i tych nieosiągniętych. Nie było wiele tych naszych spotkań. I już ich nie będzie.

Powiedziałam, że będę jesienią. Czekała na mnie. Wypowiedziała ze łzami moje imię i znów zapadła w siebie.

Leszek

Brat mojego męża i ojciec chrzestny naszej córki. Uczynny, miły i wrażliwy, jednocześnie nieodpowiedzialny, nieuporządkowany dorosły facet. Chemia, krwotoki, transfuzje, wiara w polepszenie wyników a z nią nadzieja na kolejną chemię, na ratunek, na życie… Rak płuc rozeznany tak późno, że już nie było możliwości ratunku, zrobił swoje. Mama mojego męża pielęgnowała go, zaniedbując swoje zdrowie.

A w trzy miesiące po nim, cichutko, w nocy, odszedł jego ojciec, mój Teść.

Dominujący, twardy, pilnujący dosłownie wszystkiego, niełatwo było się do niego dopukać. Czuły, lecz nieokazujący uczuć. Lubiliśmy wieczorem skosztować domowego wina, które wyrabiał z owoców wyhodowanych przez siebie na działce.

Mama nagle została sama.

Ewelina

Druga z moich starszych sióstr. Urodzona 2 lata przed II wojną światową, razem z mamą i Janką cierpiała wywózkę do Generalnej Guberni, na Kongresówkę, jak zawsze mówiła mama, i wojenną tułaczkę.

Inka była wcześniakiem, co w przedwojennej Polsce było dużym wyzwaniem dla lekarzy, ale wszyscy spisali się świetnie.

Niewysoka, wesoła, dobrze śpiewała i była najładniejsza ze wszystkich sióstr. Jej córka tak do niej podobna, że na zdjęciach z wczesnego dzieciństwa wszyscy je mylą.

Zawdzięczam jej swoje imię, a właściwie jej przyjaciółce z liceum. A było to tak… mama tej koleżanki też była w ciąży. Dziewczęta umówiły się, że jeśli urodzą się dziewczynki, to dostaną imię koleżanki. I tak się stało.

Nie tak dawno bawiliśmy się hucznie w licznym gronie rodzinnym na 80. urodzinach Eweliny. Moja przezorna siostrzenica zorganizowała tę imprezę urodzinową, bo „wiesz, ciocia, jest teraz dobra okazja, a za rok nie wiadomo, co będzie”. Inka zmarła na dzień przed swoimi 81. urodzinami.

***

Ania

była matematyczką. Zginęła potrącona przez samochód w przedwigilijny wieczór, młoda, śliczna, zgrabna, matka dwóch dziewczynek. Miała miłą, niską barwę głosu i ciemne, błyszczące włosy. Kiedy dowiedziałam się o jej śmierci, nie od razu skojarzyłam nazwisko z osobą. Po chwili jednak stanęła w mej pamięci uśmiechnięta, w spódnicy w kratę, z warkoczem przerzuconym przez ramię.

Jadzię

pamiętam lepiej, bo z nią pracowałam dłużej. Była pierwszą starszą koleżanką, która rozpoczęła rozmowę ze mną – nowicjuszką. Rzutka i energiczna, wesoła i bezpośrednia, czasem szorstka, nawet obcesowa. Mówiła schrypniętym głosem, obniżonym pewnie o dwie oktawy, tak charakterystycznym dla nauczycieli z długim stażem. Wypalałyśmy podczas przerw mnóstwo papierosów.

Joasia

mimo trudnego życia, była pogodna i śmiała się często, a jej śmiech szybko przechodził w kaszel. Nie zdążyłyśmy się zaprzyjaźnić, jednak wspólne powroty z pracy zbliżyły nas. Nierzadko przystawałyśmy dla odpoczynku, zwłaszcza zimą: Joasia była astmatyczką i mroźne powietrze dusiło ją. Pewnego poranka w drodze do szkoły kupiłam mały bukiecik, bo to był dzień jej imienin. Kiedy weszłam do pokoju nauczycielskiego z tym bukietem i wiosenną radością, zmroziło mnie milczenie. Joasia umarła tej nocy, udusiła się na klatce schodowej pod sąsiedzkimi drzwiami, do których dopełzła, szukając pomocy. Nie mogłam uwierzyć, że już nie pojedziemy razem tramwajem. Joasiu, tak się nie robi...

Profesor Tadeusz

był moim wychowawcą w ogólniaku. Sylwetka sprężysta, spod rudawych brwi świdrujące spojrzenie, ton władczy i nieznoszący sprzeciwu, typ wojskowy. Miał mir i poważanie w całej szkole. Nas, swoich wychowanków, trzymał krótko. Szanowaliśmy go jak szanuje się nauczyciela sprawiedliwego i konsekwentnego. Zginął w wypadku samochodowym, a dowiedziałam się o tym od jego syna, z którym los zetknął mnie tu, w mojej drugiej ojczyźnie, ale to zupełnie inna historia.

Profesor Jerzy

mój nauczyciel historii w liceum, absolwent UJ, doktor nauk humanistycznych. Pamiętam go jako człowieka o dobrotliwym uśmiechu, mądrego, opanowanego i sprawiedliwego. Miał wiele cierpliwości do naszych wybryków i śmiał się z kabaretowych występów na Dzień Nauczyciela, gdy każdemu profesorowi przypinaliśmy złośliwą łatkę. Nauczył mnie słuchać wykładu, robić porządne, przydatne notatki, wzbudził ciekawość dziejów. Oprócz polonistki był moim ulubionym profesorem.

doktor Henryk

mój nauczyciel filozofii na studiach. Mądry. Przystojny, z czupryną kręconych, szpakowatych włosów, uroczy i szarmancki. Kochały się w nim chyba wszystkie jego studentki, wśród nich ja. Na szczęście dla nas był żonaty. Kiedy już miałam własną rodzinę, przez kilka lat mieszkaliśmy drzwi w drzwi w jednym domu. Jako sąsiad w kapciach nie wydawał się już tak atrakcyjny.

Spośród moich koleżanek i kolegów ze szkolnej ławy w liceum z doczesnością pożegnała się Basia – wrażliwa, dobra i ambitna uczennica, Janka - nieśmiała, pucołowata, z poskręcanymi w pierścionki czarnymi włosami, Kazik – uczynny kolega, lider szkolnej kapeli. O nich wiem.

***

Po zmarłych pozostają wspomnienia. Ich sylwetki, głos, charakterystyczne gesty wracają w mimowolnych skojarzeniach. Przedmioty, niegdyś przez kogoś ulubione, zyskują na znaczeniu, stają się talizmanem, relikwią. Dmuchajmy na te iskierki pamięci, by nie zgasły, by płonęły jasnym płomieniem, jak znicze w Dzień Zaduszny. Nade wszystko jednak ważna jest modlitwa. Ona przypomina, że jesteśmy tu, w doczesności, tylko przejazdem. Modlitwą przypominajmy każdego, dlatego nie żałujmy jej Im, zwłaszcza w Dzień Zaduszny

***

moim umarłym

lgną do rąk wilgotne grudki modlitwy

czas

spływa słoną kroplą

zamknięta w zniczu drży tęsknota

jutro

obróci się w proch

w rozpadlinie pamięci trwa

wiśniowo-gorzka woń tytoniu

spinka i pióro wiecznie ciemnozielone

przyjdę do was jak każe obyczaj

na chłodnej ławce przysiądę przed drogą

ostatni raz

pisałam w N. jesienią 2012 r.

pory roku: jesień [2]

pory roku: jesień [2]

[Nocturne cis-moll, Op. posth. F. Chopin]

w szorstkich łódeczkach z kory

odpłyną

dziecięce marzenia

ostatni

koral jarzębiny

skrwawi palce

liście zaszeleszczą na wietrze

nim na zawsze

zasną

koronka mgły

splącze się zblednie

i zniknie

posiwiałe nagle drzewa

uronią zimne łzy szronu

listopad 2012

maki i anemony

maki i anemony

Pani Agnieszce G.

tęsknota kołysze się we mnie

jak młode główki maków na wietrze

zapomnę

gdy na ściernisko serca

upadnie

ostatni płatek krwi

pisane wiosną 2013 r.

Chciałem, by Warszawa była wielka

Wierzyłem, że wielką będzie. Ja i moi współpracownicy kreśliliśmy plany, robiliśmy szkice wielkiej Warszawy przyszłości. I Warszawa jest wielka. Prędzej to nastąpiło, niż przypuszczano. Nie za lat pięćdziesiąt, nie za sto lat, lecz dziś widzę wielką Warszawę.

Gdy teraz do Was mówię, widzę ją przez okna w całej wielkości i chwale, otoczoną kłębami dymu, rozczerwienioną płomieniami ognia, wspaniałą, niezniszczalną, wielką, walczącą Warszawę.

I choć tam, gdzie miały być wspaniałe sierocińce - gruzy leżą, choć tam, gdzie miały być parki - dziś są barykady gęsto trupami pokryte, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale - nie za lat pięćdziesiąt, nie za sto, lecz dziś Warszawa broniąca honoru Polski jest u szczytu swej wielkości i sławy.

Jest to ostatnie radiowe przemówienia Stefana Starzyńskiego do mieszkańców Warszawy. Prezydent wygłosił je 23 września, zanim - w wyniku bombardowań - przestała pracować elektrownia. 27 września został ogłoszony rozejm, a dzień później kapitulacja miasta.

----------------------

Stefan Starzyński był prezydentem Warszawy w latach 1934-39. Bilans 5-letnich rządów Starzyńskiego w Warszawie jest niebagatelny: budowa ponad 100 tysięcy mieszkań z infrastrukturą, budowa 30 gmachów szkolnych i modernizacja kilkudziesięciu starych, wykończenie i oddanie do użytku Muzeum Narodowego, Domu Turysty, hali targowej na Żoliborzu, szpitala Przemienienia Pańskiego, renowacja Pałacu Blanka, Arsenału, Pałacu Brühla, odkrycie średniowiecznych murów Warszawy, założenie muzeum na Zamku Warszawskim i Muzeum Piłsudskiego w Belwederze, przygotowanie projektu budowy mostu Piłsudskiego i sieci metra, modernizacja tras wylotowych Warszawy, modernizacja siedmiu szpitali. 27 lipca 1939 r. Starzyński napisał testament, w którym własne zbiory sztuki zapisał Muzeum Narodowemu.

----------------------

Prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie w dniu 8 września 2014 r. zakończył śledztwo w sprawie zabójstwa Prezydenta miasta stołecznego Warszawy Stefana Starzyńskiego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że prez. Starzyński został aresztowany w gmachu ratusza przez funkcjonariuszy Gestapo w dniu 27.X.1939 r. Początkowo osadzono go w więzieniu przy ul. Daniłowiczowskiej w Warszawie, następnie przewieziono na Pawiak. Do dnia 22 albo 23 grudnia 1939 r. był przetrzymywany w więzieniu przy ul. Dzielnej, skąd został wywieziony w nieznanym kierunku.

Do tej pory w powszechnej świadomości społecznej funkcjonowała hipoteza o osadzeniu i śmierci Stefana Starzyńskiego w obozie zagłady.

W wyniku kwerend archiwalnych w kraju i za granicą oraz kilkunastu wniosków o pomoc prawną kierowanych do niemieckich prokuratur uzyskano materiał dowodowy, który pozwolił na bezsporne ustalenie, iż do zabójstwa (przez rozstrzelanie) prezydenta m. st. Warszawy Stefana Starzyńskiego doszło w okresie pomiędzy 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub okolicach.

Zbrodni dokonali funkcjonariusze Gestapo oberscharführer HermannSchimmann, hauptscharführer Weberi unterscharführer Perlbach. Nie zdołano jednoznacznie ustalić, którzy funkcjonariusze niemieckiego państwa okupacyjnego wydali rozkaz zabójstwa.